Great Nicobar Island : చైనాకు చెక్ పెట్టే వ్యూహాత్మక కేంద్రం : గ్రేట్ నికోబార్.. భారత్‌కు మరో ‘హోర్ముజ్ జలసంధి’ కానుందా?

Great Nicobar Island : భారతదేశానికి దక్షిణాన, ప్రధాన భూభాగానికి వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గ్రేట్ నికోబార్ ద్వీపం ఇప్పుడు ఒక భారీ వ్యూహాత్మక,వివాదాస్పద అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుకు వేదికగా మారింది. థాయిలాండ్, మలేషియా, ఇండోనేషియా దేశాల తీరాలకు అత్యంత సమీపంలో ఉండే ఈ ద్వీపానికి 1984లో ఇందిరా గాంధీ తర్వాత ఏ భారత ప్రధానీ పర్యటించలేదు. కేవలం 10,000 లోపు జనాభా మాత్రమే నివసిస్తున్న ఈ ప్రాంతాన్ని అంతర్జాతీయ వాణిజ్య, సైనిక కేంద్రంగా మార్చేందుకు నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం దాదాపు 11 బిలియన్ డాలర్ల (భారీ బడ్జెట్) ప్రణాళికను సిద్ధం చేసింది. ఇందులో భాగంగా ఒక అంతర్జాతీయ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్ పోర్ట్, మిలిటరీ-సివిలియన్ విమానాశ్రయం, పవర్ ప్లాంట్, 3.5 లక్షల మంది నివసించేలా ఒక టౌన్‌షిప్‌ను నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. మొదట్లో దీనిని పూర్తిగా ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసమేనని చెప్పినప్పటికీ, పర్యావరణవేత్తల నుండి వ్యతిరేకత రావడంతో ప్రభుత్వం దీనిని దేశ రక్షణకు కీలకమైన వ్యూహాత్మక ప్రాజెక్టుగా అభివర్ణిస్తోంది.

చైనాకు అత్యంత కీలకమైన 'మలక్కా జలసంధి' (Strait of Malacca) ప్రవేశ ద్వారానికి సమీపంలో గ్రేట్ నికోబార్ ద్వీపం ఉండటమే దీనికి ఇంతటి ప్రాధాన్యతను తెచ్చిపెట్టింది. ప్రపంచ వాణిజ్యంలో మూడో వంతు, ముఖ్యంగా చైనాకు అవసరమైన 80 శాతం ముడి చమురు దిగుమతులు, రెండు వంతుల వ్యాపారం ఈ మలక్కా జలసంధి గుండానే సాగుతాయి. అమెరికా -ఇరాన్ వివాదాల్లో 'హోర్ముజ్ జలసంధి' ఎంతటి కీలక పాత్ర పోషిస్తుందో, చైనాను నిలువరించడంలో గ్రేట్ నికోబార్ భారతదేశానికి అంతటి వ్యూహాత్మక శక్తిని ఇస్తుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో చైనా నౌకల కదలికలను నిరంతరం పర్యవేక్షించడానికి (మేరిటైమ్ డొమైన్ అవేర్‌నెస్) ఈ ద్వీపం ఒక అద్భుతమైన నిఘా కేంద్రంగా (సెంటినెల్) ఉపయోగపడుతుందని భారత రక్షణ వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.

అయితే, ఈ భారీ ప్రాజెక్టు స్థానిక ఆదివాసీ తెగలకు,అక్కడి పర్యావరణానికి తీవ్ర ముప్పుగా పరిణమించిందని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. శతాబ్దాలుగా బాహ్య ప్రపంచానికి దూరంగా, దట్టమైన అడవుల్లో జీవిస్తున్న 'షోంపెన్' (Shompen) అనే ఆదిమ తెగ మనుగడకే ఇది ప్రమాదకరంగా మారింది. ప్రాజెక్టు కోసం కేటాయించిన భూమిలో సగం వీరుండే రిజర్వ్ ప్రాంతాల్లోనే ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో, సుమారు 39 మంది అంతర్జాతీయ నిపుణులు భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ముకు లేఖ రాస్తూ, ఈ ప్రాజెక్టు షోంపెన్ తెగను పూర్తిగా తుడిచిపెట్టేసే "మరణ శాసనం" (డెత్ సెంటెన్స్) లాంటిదని హెచ్చరించారు. దీనితో పాటు, స్థానిక నికోబారీస్ మత్స్యకార సమాజం కూడా తమ భూములను కోల్పోయి నిరాశ్రయులయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

పర్యావరణ పరంగా చూస్తే, ఈ ప్రాజెక్టు కోసం దాదాపు 9,64,000 చెట్లను నరికివేయాల్సి ఉంటుందని పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ స్వయంగా పార్లమెంటులో వెల్లడించింది. అత్యంత సున్నితమైన జీవవైవిధ్యం కలిగిన ఈ ద్వీపంలో భారీ నిర్మాణాలు చేపట్టడం వల్ల తీరప్రాంత పర్యావరణం పూర్తిగా దెబ్బతింటుందని పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, గ్రేట్ నికోబార్ ద్వీపం తీవ్ర భూకంపాలు వచ్చే ప్రమాదమున్న 'భూకంప జోన్-5' పరిధిలోకి వస్తుంది. 2004లో వచ్చిన వినాశకరమైన సునామీ కారణంగా ఈ ద్వీప దక్షిణ భాగం (ఇందిరా పాయింట్ లైట్‌హౌస్ పరిసరాలు) సుమారు 4.25 మీటర్ల మేర సముద్రంలో మునిగిపోయింది. ఇటువంటి ప్రమాదకరమైన భౌగోళిక ప్రాంతంలో భారీ కాంక్రీట్ నిర్మాణాలను చేపట్టడం తీవ్ర నష్టానికి దారితీస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

రాజకీయంగా కూడా ఈ ప్రాజెక్టు తీవ్ర దుమారం రేపుతోంది. ఇటీవల ఈ ద్వీపాన్ని సందర్శించిన ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ, స్థానిక ప్రజల ఇళ్లను,భూములను లాక్కోవడం "అభివృద్ధి ముసుగులో జరుగుతున్న వినాశనం" అని విమర్శించారు. దేశ సహజ, గిరిజన వారసత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న అతిపెద్ద నేరాలలో ఇది ఒకటని ఆయన ఆరోపించారు. ప్రభుత్వం మొదట వాణిజ్యపరంగా ప్రణాళిక చేసి, ఇప్పుడు పర్యావరణ , స్థానిక నిరసనలను అణచివేయడానికి దీనికి 'జాతీయ భద్రత' రంగు పులుముతోందని ద్వీపాలపై పరిశోధన చేసిన మనీష్ చాందీ వంటి నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ వాణిజ్య ప్రణాళిక భవిష్యత్తులో దేశ రక్షణ రంగానికే ఒక పెద్ద భారంగా మారుతుందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.

మరోవైపు, యుద్ధ సమయాల్లో చైనాను కట్టడి చేయడానికి ఈ ద్వీపం ద్వారా మలక్కా జలసంధిని పూర్తిగా మూసివేయవచ్చా (Naval Blockade) అనే చర్చపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. మాజీ నౌకాదళ వైస్ చీఫ్ శేఖర్ సిన్హా ఈ ఆలోచనను తోసిపుచ్చారు. హోర్ముజ్ జలసంధి ఇరాన్ నియంత్రణలో ఉన్నట్లు, మలక్కా జలసంధి ఇండోనేషియా పరిధిలోకి వస్తుందని ఆయన గుర్తుచేశారు. ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన అమెరికా నౌకాదళమే ఒక ఇరుకైన జలసంధిని పూర్తిగా అడ్డుకోలేకపోతున్నప్పుడు, భారత నౌకాదళం అంతటి విశాలమైన సముద్ర మార్గాన్ని దిగ్బంధించడం అంత సులువు కాదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఏదేమైనప్పటికీ, ఈ ద్వీపం భారతదేశానికి ఒక గొప్ప వ్యూహాత్మక పర్యవేక్షణ కేంద్రంగా ఉపయోగపడుతుందనడంలో సందేహం లేదు, కానీ దానికి చెల్లించాల్సిన పర్యావరణ, మానవీయ మూల్యం ఎంతవరకు సమంజసమనేదే ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్న అతిపెద్ద ప్రశ్న.