ICAN : సరిహద్దు సవాళ్ల వేళ.. అణ్వాయుధ సామర్థ్యంపై భారత్ భారీ పెట్టుబడులు

ICAN : అంతర్జాతీయ అణు ఆయుధాల నిర్మూలన ప్రచార సంస్థ (ICAN) విడుదల చేసిన తాజా నివేదిక ప్రకారం, పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల మధ్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా తొమ్మిది అణుసహిత దేశాలు తమ ఆయుధ సంపత్తిపై పెట్టుబడులను భారీగా పెంచడంతో, 2025లో అణు ఆయుధాలపై ప్రపంచ వ్యయం రికార్డు స్థాయికి చేరింది. ఈ అణు ఆయుధాల రేసులో భారత్ కూడా తన ఖర్చును పెంచినప్పటికీ, మొత్తం వ్యయంలో చైనా కంటే చాలా వెనుకబడి ఉండటమే కాకుండా, అమెరికాతో పోలిస్తే అత్యంత తక్కువ స్థానంలో ఉంది.

ఐకాన్ (ICAN) నివేదిక ప్రకారం, 2025లో అణుసహిత దేశాలన్నీ కలిసి తమ అణుశక్తిపై దాదాపు 119 బిలియన్ డాలర్లను ఖర్చు చేశాయి. ఇది 2024తో పోలిస్తే 19 శాతం పెరుగుదలను సూచిస్తోంది. వివిధ దేశాలు తమ అణు బలగాలను ఆధునీకరిస్తూ, నిల్వల్లో ఉన్న మరిన్ని వార్‌హెడ్‌లను కార్యాచరణలోకి తీసుకువస్తుండటంతో, మన ముందు "కొత్త అణు ఆయుధాల రేసు" పొంచి ఉందని నివేదిక హెచ్చరించింది. దీనికి తోడు స్టాక్‌హోమ్ అంతర్జాతీయ శాంతి పరిశోధనా సంస్థ (SIPRI) నివేదిక కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా మొత్తం అణు వార్‌హెడ్‌ల సంఖ్య తగ్గుతున్నప్పటికీ, తక్షణమే ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆయుధాల సంఖ్య మాత్రం పెరుగుతోందని ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

చైనా, పాకిస్తాన్‌లతో భారత్ పోలిక:

ఐకాన్ తాజా అంచనాల ప్రకారం, 2025లో భారత్ తన అణు ఆయుధాల కార్యక్రమం కోసం సుమారు 2.5 బిలియన్ డాలర్లను ఖర్చు చేసింది. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద అణు దేశాలతో పోలిస్తే భారత్ వ్యయం తక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, పొరుగు దేశమైన పాకిస్తాన్ అంచనా వ్యయం (1.1 బిలియన్ డాలర్లు) కంటే ఇది ఎక్కువ. మరోవైపు, అమెరికా తర్వాత చైనా అత్యధికంగా 13.5 బిలియన్ డాలర్లను అణు ఆయుధాల కోసం కేటాయించి రెండో స్థానంలో నిలిచింది. ఇది భారత్ ఖర్చు కంటే ఐదు రెట్లు ఎక్కువ. అణు సంపత్తిని అత్యంత వేగంగా విస్తరిస్తున్న దేశంగా కూడా చైనా గుర్తింపు పొందింది. అయితే, అన్ని అణు దేశాల ఉమ్మడి ఖర్చు కంటే ఎక్కువగా.. అమెరికా ఒక్కటే గతేడాది 69.2 బిలియన్ డాలర్లను పెట్టుబడిగా పెట్టి అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది. కాగా, బ్రిటన్ 12.6 బిలియన్ డాలర్లు, రష్యా 9.5 బిలియన్ డాలర్లను కేటాయించాయి.

అత్యంత వేగంగా విస్తరిస్తున్న చైనా:

సిప్రీ (SIPRI) వార్షిక అంచనా ప్రకారం.. చైనా వద్ద ప్రస్తుతం సుమారు 620 అణు వార్‌హెడ్‌లు ఉన్నాయి. చైనా ఇతర దేశాల కంటే వేగంగా తన అణు సామర్థ్యాన్ని విస్తరిస్తోంది. తీవ్రమవుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పోటీ కారణంగా, అణు ఆయుధాలపై చైనా ఆధారపడటం మరింత పెరుగుతోందని సిప్రీ డైరెక్టర్ కరీమ్ హగ్గాజ్ తెలిపారు. భారత్, పాకిస్తాన్‌లు కూడా తమ అణు బలగాలను ఆధునీకరిస్తున్నప్పటికీ, వాటి వేగం చైనా కంటే తక్కువగానే ఉంది. ఈ ఇరు దక్షిణాసియా ప్రత్యర్థులు కొత్త రవాణా వ్యవస్థలను (డెలివరీ సిస్టమ్స్) అభివృద్ధి చేస్తూ, తమ ప్రతిఘటన సామర్థ్యాన్ని పటిష్టం చేసుకుంటున్నాయి. అయితే, ప్రపంచ అణు నిల్వల తగ్గుదల త్వరలోనే ముగిసిపోయి, కొత్త ఆయుధాల మోహరింపు వేగవంతం కానుందని సిప్రీ హెచ్చరించింది. 2026 ప్రారంభం నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా 12,187 అణు వార్‌హెడ్‌లు ఉండగా, అందులో ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆయుధాల సంఖ్య 9,745 కి పెరగడం ఆయుధ నియంత్రణ నిపుణులను కలవరపెడుతోంది.

పెరుగుతున్న ముప్పు - భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు:

"అణు ఆయుధాల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ, అణు ప్రమాదాలు,ముప్పు స్థాయి మాత్రం పెరుగుతోంది" అని కరీమ్ హగ్గాజ్ పేర్కొన్నారు. వ్యూహాత్మక ఆయుధ నియంత్రణ ఒప్పందాలు బలహీనపడటం, పెద్ద దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న పోటీ దీనికి కారణాలని ఆయన చెప్పారు. అలాగే ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలు అణు ముప్పును మరింత పెంచే అవకాశం ఉందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఐకాన్ ప్రోగ్రామ్ డైరెక్టర్ సూసీ స్నైడర్ ఈ పరిణామాలపై స్పందిస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితులు తనకు తీవ్ర భయాన్ని కలిగిస్తున్నాయని అంగీకరించారు.

అణు దేశాలు రాబోయే శతాబ్దం వరకు ఉపయోగపడేలా దీర్ఘకాలిక ఆయుధ కార్యక్రమాలకు భారీగా నిధులు సమకూరుస్తున్నాయని నివేదిక హైలైట్ చేసింది. అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ దేశాలు రాబోయే దశాబ్దాల్లో తమ అణుశక్తిని ఆధునీకరించడానికి వందల బిలియన్ డాలర్లను ఖర్చు చేయాలని యోచిస్తున్నాయి. అమెరికాకు చెందిన కొత్త 'సెంటినెల్ ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ బాలిస్టిక్ మిస్సైల్' కార్యక్రమం 2100 సంవత్సరం దాటినా సేవల్లో ఉండేలా, అలాగే వారి వార్‌హెడ్‌లు కనీసం 2120 వరకు పనిచేసేలా ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు. కేవలం అమెరికానే 2025 మరియు 2034 మధ్య కాలంలో అణు ఆయుధాల కోసం దాదాపు 1 ట్రిలియన్ డాలర్లను ఖర్చు చేయనుందని అంచనా. గత ఐదేళ్లలో ప్రపంచంలోని తొమ్మిది అణు దేశాలు కలిసి మొత్తం 470 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఖర్చు చేశాయి.

మానవతా దృక్పథం - ఆందోళనలు:

ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవతా సాయం అందించే సంస్థలు నిధుల కొరతను ఎదుర్కొంటున్న తరుణంలో.. అణు ఆయుధాలపై ఈ స్థాయిలో ఖర్చు పెరగడంపై పరిశోధకులు విచారం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఐకాన్ సంస్థ లెక్కల ప్రకారం.. 2025లో అణు ఆయుధాలపై కేవలం ఒక్క రోజు చేసిన ప్రపంచ ఖర్చుతో దాదాపు రెండు మిలియన్ల మందికి పైగా ప్రజలకు ఆహార భద్రత కల్పించవచ్చు. తమ ప్రజలకు వైద్యం లేదా అవసరమైన సాయం అందించడానికి బదులుగా, తాము ఎప్పటికీ ఉపయోగించలేరని తెలిసిన (ఉపయోగిస్తే అది యుద్ధ నేరంగా పరిగణించబడుతుంది) ఆయుధ సంపత్తిపై దేశాలు పెట్టుబడులు పెట్టడం క్రూరమైన వాస్తవమని సూసీ స్నైడర్ విమర్శించారు. అంతర్జాతీయ రక్షణ వాతావరణం అస్థిరంగా మారిన నేపథ్యంలో.. చైనా అత్యంత వేగంగా, అలాగే భారత్, పాకిస్తాన్ వంటి దేశాలు తమ వ్యూహాత్మక రక్షణను బలపరుచుకుంటూ ఈ అణు ఆధునీకరణ వైపు అడుగులు వేస్తున్నాయి.

అణ్వాయుధ సామర్థ్యంలో భారత్ ముందడుగు

భారతదేశం తన సార్వభౌమాధికారాన్ని, జాతీయ భద్రతను పటిష్టం చేసుకునే దిశగా అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని వేగంగా పెంచుకుంటోంది. స్టాక్‌హోమ్ అంతర్జాతీయ శాంతి పరిశోధన సంస్థ (సిప్రి) సోమవారం విడుదల చేసిన వార్షిక నివేదిక ప్రకారం.. ఈ ఏడాది జనవరి నాటికి భారతదేశం వద్ద అణు వార్‌హెడ్ల (అణ్వాయుధాల) సంఖ్య 190కి చేరింది. గత ఏడాది కాలంలోనే భారత్ కొత్తగా 10 అణు వార్‌హెడ్లను తన రక్షణ వ్యవస్థలో చేర్చుకోవడం గమనార్హం. ఇదే సమయంలో సాంప్రదాయక ప్రత్యర్థి అయిన పాకిస్థాన్ (170 వార్‌హెడ్లు) కంటే భారత్ వద్ద ప్రస్తుతం 20 అణ్వాయుధాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని సిప్రి స్పష్టం చేసింది.

భారత్ తన అణ్వIndia's nuclear weapons spending rose in 2025స్త్ర సంపత్తిని కేవలం సంఖ్యాపరంగానే కాకుండా, వ్యూహాత్మకంగా ఆధునికీకరించడంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టిందని నివేదిక విశ్లేషించింది. ముఖ్యంగా చైనా, పాకిస్థాన్‌లలోని సుదూర ప్రాంతాలలో గల లక్ష్యాలను అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో ఛేదించగలిగేలా క్షిపణి రవాణా వ్యవస్థలను (Delivery Systems) భారత్ బలోపేతం చేస్తోంది. కాగా, పొరుగున ఉన్న పాకిస్థాన్ సైతం భారత్‌కు పోటీగా తన అణ్వాయుధ నిల్వలను విస్తరించుకోవడమే లక్ష్యంగా ప్రణాళికలు రచిస్తోందని సిప్రి పేర్కొంది.

మరోవైపు, ఆసియా ప్రాంతంలో చైనా తన సైనిక,అణు సామర్థ్యాన్ని అత్యంత వేగంగా పెంచుకుంటోంది. నివేదిక ప్రకారం, ప్రస్తుతం చైనా వద్ద 620 అణ్వాయుధాలు ఉన్నాయి. అయితే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక అణ్వాయుధాలు కలిగిన అగ్రదేశాలుగా రష్యా, అమెరికాలు తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి. రష్యా వద్ద అత్యధికంగా 5,420 అణు వార్‌హెడ్లు ఉండగా, అమెరికా 5,042 వార్‌హెడ్లతో రెండో స్థానంలో నిలిచింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అధికారిక, అనధికారిక అణుశక్తి కలిగిన 9 దేశాల వద్ద కలిపి మొత్తంగా 12,000కు పైగా అణ్వాయుధాలు ఉన్నట్లు సిప్రి గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఈ జాబితాలోని మిగిలిన దేశాలలో ఫ్రాన్స్ (370), యూకే (225), ఇజ్రాయెల్ (90), ఉత్తరకొరియా (60) ఉన్నాయి.

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక రక్షణ బడ్జెట్ కేటాయిస్తున్న దేశాల జాబితాలో భారతదేశం ఐదో స్థానంలో నిలిచింది. 2025లో భారత రక్షణ వ్యయం 92.1 బిలియన్ డాలర్లకు (సుమారు రూ. 8.75 లక్షల కోట్లు) చేరింది. అంతకుముందు ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 8.9 శాతం భారీ పెరుగుదలను సూచిస్తోంది. మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు, సరిహద్దు సవాళ్ల నేపథ్యంలో భారత్ తన సైనిక ఆధునికీకరణకు పెద్దపీట వేస్తోంది. ఇందులో భాగంగానే 2021-25 మధ్య కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన మొత్తం రక్షణ రంగ దిగుమతులలో అత్యధికంగా 8.2 శాతం వాటాతో భారత్ అంతర్జాతీయంగానే అతిపెద్ద కొనుగోలుదారుగా నిలిచిందని సిప్రి నివేదిక వెల్లడించింది.