Starlink : భారత్‌లో ‘స్టార్‌లింక్’ సేవలకు బ్రేక్? భద్రతా అనుమతులపై కేంద్రం సమీక్ష..

Starlink : ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త ఎలాన్ మస్క్‌కు చెందిన శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ సేవల సంస్థ ‘స్టార్‌లింక్’ (Starlink) భారత మార్కెట్ ప్రవేశంపై ప్రస్తుతం దేశీయంగా, అంతర్జాతీయంగా పెద్ద ఎత్తున చర్చ నడుస్తోంది. కేంద్ర హోంశాఖ భద్రతా అనుమతులను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసిందన్న నివేదికలు, దానికి సంస్థ ప్రతినిధుల వివరణలతో ఈ అంశం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.  ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తెస్తున్న ‘స్టార్‌లింక్’ సేవల ప్రారంభానికి భారత్‌లో మరోసారి కాలయాపన జరిగే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. సంస్థకు అవసరమైన తుది భద్రతా అనుమతులను కేంద్ర హోంశాఖ పరిధిలోని భద్రతా సంస్థలు తాత్కాలికంగా నిలిపివేసినట్లు వస్తున్న వార్తలు టెలికాం రంగంలో అనిశ్చితిని సృష్టించాయి. అయితే, ఈ వార్తలను స్టార్‌లింక్ యాజమాన్యం గట్టిగా తోసిపుచ్చింది.

నిఘా వర్గాల ఆందోళనకు కారణం ఏంటి?

ఇటీవల పశ్చిమాసియా (ఇరాన్) యుద్ధం నేపథ్యంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో స్టార్‌లింక్ టెర్మినల్స్ వినియోగంపై వచ్చిన అంతర్జాతీయ నివేదికలు భారత భద్రతా సంస్థల్లో ఆందోళనకు కారణమయ్యాయి.ఇరాన్‌లో అధికారికంగా ఎలాంటి లైసెన్స్ లేకపోయినప్పటికీ అక్కడ స్టార్‌లింక్ టెర్మినల్స్ పనిచేసినట్లు వచ్చిన వార్తలపై కేంద్రం నిఘా పెట్టింది. రేపు భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు (Geopolitical Tensions) తలెత్తినప్పుడు, అమెరికాకు చెందిన ఈ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌పై భారత ప్రభుత్వానికి పూర్తిస్థాయి నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ అధికారాలు ఉంటాయా? లేదా? అనే అంశంపై నిపుణులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు. దేశ భద్రత, సార్వభౌమాధికారం, సమాచార నిఘా వ్యవస్థల పరిరక్షణకు సంబంధించి స్టార్‌లింక్ పూర్తిస్థాయిలో భారత కఠిన నిబంధనలకు కట్టుబడి ఉంటుందా అనే కోణంలో కేంద్రం సమీక్షిస్తోంది.

వార్తలను ఖండించిన స్టార్‌లింక్: ‘భారత్ కోసం ప్రత్యేక మోడల్’

ఈ భద్రతా వివాదాలపై వస్తున్న వార్తలను స్టార్‌లింక్ బిజినెస్ ఆపరేషన్స్ వైస్ ప్రెసిడెంట్ లారెన్ డ్రేయర్ తీవ్రంగా ఖండించారు. ఈ నివేదికలు పూర్తిగా అవాస్తవమని, నిరాధారమైనవని స్పష్టం చేశారు."భారత ప్రభుత్వంతో మా చర్చలు అత్యంత సానుకూలంగా, చురుగ్గా సాగుతున్నాయి. నిబంధనల ప్రకారమే అత్యంత పారదర్శకంగా ముందుకు వెళ్తున్నాం. ముఖ్యంగా భారత సార్వభౌమాధికారం, భద్రతా అవసరాలకు అనుగుణంగా సేవలను అందించేందుకు వీలుగా భారత్ కోసం ప్రత్యేకంగా ‘బెస్పోక్ డిప్లాయ్‌మెంట్ మోడల్’ (Bespoke Deployment Model) రూపొందించాం. "భారతదేశ నియమ నిబంధనలకు లోబడేలా ఇప్పటికే ముంబై కేంద్రంగా ఒక ప్రధాన హబ్‌తో పాటు దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 10 గేట్‌వేలను స్టార్‌లింక్ ఏర్పాటు చేసింది. దీనివల్ల భారత నెట్‌వర్క్ ట్రాఫిక్ అంతా స్థానిక మౌలిక వసతుల ద్వారానే నియంత్రించబడుతుందని సంస్థ వెల్లడించింది.

స్పెక్ట్రమ్ ధరల నిర్ణయంపై ప్రభావం

భద్రతా అనుమతులకు సంబంధించిన తుది క్లియరెన్స్ ఇంకా పెండింగ్‌లోనే ఉండటంతో, శాటిలైట్ స్పెక్ట్రమ్ ధరల నిర్ణయానికి (Satellite Spectrum Pricing Framework) సంబంధించిన ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రక్రియ కూడా కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం కోసం వేచి చూడాల్సి వస్తోంది. టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ (TRAI) మరియు టెలికాం శాఖ (DoT) దీనిపై కసరత్తు పూర్తి చేసినప్పటికీ, తుది ఆమోదం లభిస్తేనే స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపులు జరుగుతాయి.దాదాపు ఏడాది క్రితమే స్టార్‌లింక్ సంస్థకు భారతదేశంలో 'GMPCS' (Global Mobile Personal Communication by Satellite) లైసెన్స్ లభించింది. ఇది వాణిజ్య సేవలకు సిద్ధమవడానికి ఉపయోగపడినప్పటికీ.. సేవలు ప్రారంభించడానికి కావలసిన తుది భద్రతా అనుమతులు, స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపులు ఇంకా పూర్తి కావాల్సి ఉంది. భారత్‌లో రిలయన్స్ జియో (Jio-SES), భారతీ ఎయిర్‌టెల్ (Eutelsat OneWeb) వంటి దేశీయ దిగ్గజాలు కూడా శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ రేసులో ఉండటంతో కేంద్రం ఈ రంగాన్ని మరింత జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తోంది.

ప్రస్తుతం ఎలాన్ మస్క్‌కు చెందిన స్పేస్‌ఎక్స్ (SpaceX) సంస్థ నాస్‌డాక్ (Nasdaq) లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఐపీఓ (IPO) కి సిద్ధమవుతున్న తరుణంలో, ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా కలిగిన భారత మార్కెట్లో ఎదురవుతున్న ఈ సవాళ్లు అంతర్జాతీయంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. ఈ భద్రతా పరమైన సందేహాలు నివృత్తి అయితేనే భారతీయులకు మారుమూల ప్రాంతాల్లోనూ హై-స్పీడ్ శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ అందుబాటులోకి రానుంది.