shrinkflation : ధర అదే.. బరువు తక్కువ! ఎఫ్‌ఎంసీజీ సంస్థల ‘శ్రింక్‌ఫ్లేషన్‌’ వ్యూహం

FMCG Companies : దేశీయ నిత్యావసర వస్తువుల (FMCG) రంగం ప్రస్తుతం ఒక అసాధారణమైన సవాలును ఎదుర్కొంటోంది. ముడి చమురు ధరల అస్థిరత, అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలకు తోడు రవాణా, ప్యాకేజింగ్‌ ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. ఇవి తయారీ సంస్థల లాభాల మార్జిన్లను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. అయితే, ఈ భారాన్ని నేరుగా ధరల రూపంలో వినియోగదారులపై మోపితే అమ్మకాలు ఎక్కడ పడిపోతాయోనన్న భయంతో కంపెనీలు ఇప్పుడు ఒక భిన్నమైన మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాయి. అదే ‘శ్రింక్‌ఫ్లేషన్‌’ (Shrinkflation). అంటే వస్తువుల ధర మార్చకుండా, ప్యాకెట్‌లో ఉండే ఉత్పత్తి పరిమాణాన్ని (గ్రాములు లేదా మిల్లీలీటర్లలో) తగ్గించడం. ఉదాహరణకు రూ.10 బిస్కెట్‌ ప్యాకెట్‌ ధరను అలాగే ఉంచి, లోపల ఉండే బిస్కెట్ల సంఖ్యను లేదా బరువును 5 నుంచి 10 శాతం వరకు తగ్గించేస్తున్నారు.

భారతదేశంలో మధ్యతరగతి, గ్రామీణ ప్రాంత వినియోగదారులు ధరల విషయంలో చాలా సున్నితంగా ఉంటారు. ముఖ్యంగా రూ.5, రూ.10, రూ.20 ధరల ప్యాకెట్లే మార్కెట్లో అత్యధికంగా విక్రయమవుతుంటాయి. ఈ మ్యాజిక్ ధరలను పెంచితే, వినియోగదారులు వెంటనే ప్రత్యామ్నాయ లోకల్ బ్రాండ్ల వైపు మళ్లుతారు. అందుకే దిగ్గజ కంపెనీలు ధర జోలికి వెళ్లకుండా బరువు తగ్గించే వ్యూహాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం మారిన పరిస్థితుల వల్ల మార్కెట్లో పెద్ద ప్యాకెట్ల కంటే, ఇలాంటి చిన్న ప్యాకెట్ల అమ్మకాలే 10 శాతం మేర పెరగడం గమనార్హం.

అయితే ఈ వ్యూహాలు అమలు చేస్తున్నప్పటికీ కంపెనీల మార్జిన్లపై ఒత్తిడి తప్పేలా లేదు. రేటింగ్ ఏజెన్సీ క్రిసిల్‌ (CRISIL) అంచనాల ప్రకారం.. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఎఫ్‌ఎంసీజీ రంగం 8-10% ఆదాయ వృద్ధిని నమోదు చేయొచ్చు. కానీ, గతంలో 5-6 శాతంగా ఉన్న వాల్యూమ్ గ్రోత్ (పరిమాణ వృద్ధి రేటు) ఈ ఏడాది 2-3 శాతానికి పడిపోయే ఆస్కారం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ముడిసరుకుల భారం వల్ల కంపెనీల నిర్వహణ లాభాల మార్జిన్లు 150-200 బేసిస్‌ పాయింట్ల మేర తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.

ఎఫ్‌ఎంసీజీ సంస్థలు ప్యాకెట్ల బరువు తగ్గించి లాభాలు కాపాడుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పటికీ, స్టాక్ మార్కెట్ మదుపరులలో ఈ కంపెనీల షేర్లపై పెద్దగా సానుకూలత కనిపించడం లేదు. శ్రింక్‌ఫ్లేషన్‌ అనేది కేవలం తక్షణ ఉపశమనాన్ని ఇచ్చే తాత్కాలిక చర్య మాత్రమేనని మార్కెట్ విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. దీనిపైనే సుదీర్ఘకాలం ఆధారపడితే సదరు బ్రాండు విలువ మార్కెట్లో దిగజారుతుందని స్పష్టం చేస్తున్నారు.

ఇక వినియోగదారుల నమ్మకం విషయానికి వస్తే ఈ వ్యూహం రిస్క్‌తో కూడుకున్నదే. ఒక సర్వే ప్రకారం.. 60 శాతం కంటే ఎక్కువమంది వినియోగదారులు ప్యాకెట్‌ సైజు లేదా బరువు తగ్గినట్లు గమనిస్తే, ఆ బ్రాండుపై నమ్మకం కోల్పోతున్నారు. తాము చెల్లించే ధరకు తగిన విలువ (Value for money) రావడం లేదని కస్టమర్లు గ్రహిస్తే, కంపెనీలు మళ్లీ వృద్ధి బాట పట్టడం చాలా కష్టమవుతుంది. పైగా కంపెనీలు ప్యాకెట్‌ బరువు తగ్గించిన విషయాన్ని ప్యాకింగ్‌పై స్పష్టంగా ప్రకటించకపోవడం పారదర్శకత లోపం కిందకు వస్తుందనే విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి.

భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) అంచనాల ప్రకారం.. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం, స్థూల ఆర్థిక అస్థిరతల కారణంగా రాబోయే రోజుల్లోనూ ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిడి మున్ముందూ కొనసాగే అవకాశం ఉంది. ఇది వినియోగదారుల నికర ఆదాయంపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఈ క్లిష్ట సమయంలో మార్కెట్‌ వాటాను కాపాడుకుంటూనే, లాభాలు ఆర్జించే సమతుల్య వ్యూహాలను రూపొందించుకోవడంపైనే కంపెనీల మనుగడ ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్యాకెట్ల సైజును గుట్టుగా తగ్గించడం కాకుండా.. వ్యాపారంలో పారదర్శకత పాటిస్తూ, వినియోగదారులకు ధరకు తగిన విలువను అందించే సరైన ప్రణాళికలను రచించిన సంస్థలే రాబోయే కాలంలో విజేతలుగా నిలుస్తాయి.