/rtv/media/media_files/2026/04/20/indravelli-2026-04-20-10-15-34.jpg)
ఇంద్రవెల్లి అమర వీరుల స్థూపం
Follow Us
Indravelli : భారతదేశ చరిత్రలో, ముఖ్యంగా ఆదివాసీల పోరాట చరిత్రలో ఏప్రిల్ 20 ఒక మరపురాని, విషాదకరమైన రోజు. 1981లో ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని ఇంద్రవెల్లిలో జరిగిన ఈ ఘటనను "స్వతంత్ర భారత జలియన్వాలా బాగ్" గా అభివర్ణిస్తారు. ఇంద్రవెల్లి కాల్పుల ఘటన జరిగి నేటికి (ఏప్రిల్ 20, 2026) సరిగ్గా 45 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఇదొక చీకటి అధ్యాయం. అమాయక ఆదివాసీలు తమ హక్కుల కోసం చేసిన పోరాటం రక్తసిక్తమైన రోజు
1980ల నాటికి ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని ఆదివాసీల పరిస్థితి చాలా దయనీయంగా ఉండేది. నిజాం కాలం నుండి గిరిజనుల భూములను స్థానికేతరులు (మదోలు, సాహుకార్లు) ఆక్రమించుకోవడం మొదలైంది. గిరిజనులకు అక్షరాస్యత లేకపోవడాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని, అప్పుల పేరుతో వారి సారవంతమైన భూములను మైదాన ప్రాంతాల వారు కాజేశారు. దీనివల్ల ఆదివాసీలు తమ సొంత భూముల్లోనే కూలీలుగా మారాల్సి వచ్చింది. సాహుకార్ల దోపిడీ, అటవీ భూములపై హక్కుల కోసం 'గిరిజన రైతు కూలీ సంఘం' (నక్సలైట్ అనుబంధ సంస్థ) ఆధ్వర్యంలో ఆదివాసీలు ఉద్యమించారు.
కాగితాలకే పరిమితమైన ల్యాండ్ ట్రాన్స్ఫర్ రెగ్యులేషన్ యాక్ట్ 1/70
షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజనేతరులు భూమిని కొనుగోలు చేయకుండా నిరోధించే 'ల్యాండ్ ట్రాన్స్ఫర్ రెగ్యులేషన్ యాక్ట్ 1/70' కాగితాలకే పరిమితమైంది. 1/70 చట్టం (ఆదివాసీల భూమిని ఇతరులకు బదలాయించకూడదనే చట్టం) సక్రమంగా అమలు కాకపోవడంపై వారిలో ఆగ్రహం నెలకొంది. మైదాన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన వారు గిరిజనుల సాగు భూములను అక్రమంగా ఆక్రమించుకోవడం. పోడు భూముల సాగు విషయంలో అటవీ శాఖ సిబ్బంది గిరిజనులను హింసించడం. సాహుకార్లు, వ్యాపారులు గిరిజనులకు అప్పులిచ్చి అధిక వడ్డీలు వసూలు చేస్తూ వారిని వెట్టిచాకిరీకి గురిచేయడం. చట్టం తమ వైపు ఉన్నా, క్షేత్రస్థాయిలో అధికారులు గిరిజనేతరులకు సహకరించడంతో ఆదివాసీల్లో ప్రభుత్వంపై తీవ్ర వ్యతిరేకత మొదలైంది.
గిరిజన రైతు కూలీ సంఘం ఆవిర్భావం
గిరిజనులు తరతరాలుగా చేసుకుంటున్న 'పోడు' భూములను అటవీ శాఖ తమదిగా ప్రకటించింది. అడవి నుంచి కట్టెలు సేకరించినా, పశువులను మేపినా అటవీ సిబ్బంది గిరిజనులను హింసించడం, జరిమానాలు వేయడం చేసేవారు. "అడవి మాది.. దానిపై హక్కు మాది" అనే గిరిజనుల వాదనకు, ప్రభుత్వ నిబంధనలకు మధ్య ఘర్షణ వాతావరణం నెలకొంది. 1970వ దశకం చివరలో ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో నక్సలైట్ ఉద్యమ ప్రభావంతో 'గిరిజన రైతు కూలీ సంఘం' బలంగా తయారైంది. ఈ సంఘం ఆదివాసీలను చైతన్యవంతం చేసింది. "దున్నేవాడిదే భూమి", "జల్-జంగిల్-జమీన్" (నీరు, అడవి, భూమి) నినాదాలతో వారు తమ హక్కుల కోసం గొంతెత్తడం ప్రారంభించారు. అన్యాయాలకు వ్యతిరేకంగా 'గిరిజన రైతు కూలీ సంఘం' ఆధ్వర్యంలో ఆదివాసీలు సంఘటితమయ్యారు.
ఏప్రిల్ 20, 1981 - బ్లాక్ డే
1981 మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల్లో జిల్లాలోని పలు చోట్ల గిరిజనులకు, గిరిజనేతరులకు మధ్య చిన్నపాటి ఘర్షణలు జరిగాయి. వీటిని అణచివేయడానికి పోలీసులు ప్రయత్నించారు. ఈ క్రమంలోనే తమ సమస్యలను ఏకరువు పెట్టడానికి ఏప్రిల్ 20న ఇంద్రవెల్లిలో భారీ బహిరంగ సభకు గిరిజన సంఘం పిలుపునిచ్చింది. ప్రభుత్వం ఆ సభను అడ్డుకోవాలని చూడటమే ఆనాటి కాల్పుల మారణకాండకు తక్షణ కారణమైంది.ఆదివాసీల సమస్యలపై చర్చించేందుకు1981 ఏప్రిల్ 20న ఇంద్రవెల్లిలో బహిరంగ సభ నిర్వహించాలని గిరిజన సంఘాలు నిర్ణయించాయి. ఆ రోజు సోమవారం కావడంతో స్థానికంగా 'అంగడి' (సంత) కూడా జరుగుతుంది.సభకు అనుమతి ఉన్నట్టే ఉండిసభకు అనుమతి నిరాకరిస్తూ ప్రభుత్వం చివరి నిమిషంలో 144 సెక్షన్ విధించింది. అయితే, మారుమూల అడవుల నుంచి కాలినడకన వస్తున్న వేలాది మంది గిరిజనులకు ఈ సమాచారం తెలియదు. వేలాదిగా తరలివచ్చిన ఆదివాసీలను పోలీసులు అడ్డుకున్నారు. ఒక దశలో పోలీసులకు, గిరిజనులకు మధ్య వాగ్వాదం జరిగి ఘర్షణకు దారితీసింది. పరిస్థితి అదుపు తప్పడంతో పోలీసులు విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు. అధికారికంగా 13 మంది మరణించారని ప్రభుత్వం చెప్పినప్పటికీ, వాస్తవానికి 60 మందికి పైగా, కొందరు సాక్షుల ప్రకారం వందల సంఖ్యలో ఆదివాసీలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ ఘటనను "స్వతంత్ర భారత జలియన్వాలా బాగ్" అని పిలుస్తారు. మానవ హక్కుల సంఘాలు, సాక్షుల కథనం ప్రకారం, ఈ కాల్పుల్లో 60 నుండి 250 మంది వరకు ప్రాణాలు కోల్పోయి ఉంటారని అంచనా. మృతదేహాలను పోలీసులు లారీలలో తరలించి గుట్టుచప్పుడు కాకుండా దహనం చేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
అమరవీరుల స్థూపం
కాల్పులు జరిగిన స్థలంలోనే 1983లో అమరవీరుల జ్ఞాపకార్థం ఒక స్థూపాన్ని నిర్మించారు. 1986లో ఈ స్థూపాన్ని పోలీసులు ధ్వంసం చేయగా, 1987లో మళ్లీ గిరిజనులు నిర్మించడం వంటి ఎన్నో ఉద్రిక్తతలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఏప్రిల్ 20వ తేదీన ప్రతి ఏటా ఆదివాసీలు ఇక్కడకు వేల సంఖ్యలో తరలివచ్చి తమ సంప్రదాయ పద్ధతిలో నివాళులర్పిస్తారు. దశాబ్దాల పాటు ఈ స్మారక దినోత్సవంపై ఆంక్షలు ఉండేవి. అయితే, తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత ఆంక్షలు తగ్గాయి. 2024 నుంచి తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఈ సంస్మరణ దినోత్సవాన్ని అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. మంత్రులు, ప్రజా ప్రతినిధులు హాజరై అమరవీరులకు నివాళులర్పిస్తున్నారు.నేడు ఈ ఘటన జరిగి 45 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా, ఇంద్రవెల్లి వద్ద అమరవీరులకు నివాళులర్పించేందుకు వేలాదిగా ప్రజలు తరలివస్తున్నారు.ఇంద్రవెల్లి అమరవీరుల జ్ఞాపకార్థం ఆ ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసి, గిరిజన వీరుల త్యాగాలను చాటిచెప్పేలా చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.ఇంద్రవెల్లి ఘటన కేవలం ఒక విషాదం మాత్రమే కాదు, అది ఆదివాసీల ఆత్మగౌరవ పోరాటానికి ప్రతీక. 45 ఏళ్లు గడిచినా, "జల్-జంగిల్-జమీన్" (నీరు, అడవి, భూమి) కోసం వారు చేసిన త్యాగాలు నేటికీ స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉన్నాయి.
