Gulf -Gujarat pipeline:  హర్మూజ్ జలసంధి ముప్పునకు భారత్ మాస్టర్ ప్లాన్! గల్ఫ్ దేశాల నుండి నేరుగా పైప్‌లైన్‌...

Gulf - Gujarat pipeline: పశ్చిమాసియాలో (మిడిల్ ఈస్ట్) నిరంతరం కొనసాగుతున్న భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు భారతదేశ ఇంధన భద్రతకు పెద్ద సవాలుగా మారాయి. ముఖ్యంగా ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) పరిసరాల్లో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన ప్రతిసారీ సరఫరా నిలిచిపోతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. గత ఏడాది భారతదేశం దిగుమతి చేసుకున్న క్రూడ్ ఆయిల్‌లో మూడింట రెండు వంతులు ఈ రూట్ గుండానే రావడం దీని ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తోంది. ఒకవేళ భవిష్యత్తులో ఈ జలసంధి గనక మూతపడితే దేశీయంగా తలెత్తే ఇంధన సంక్షోభాన్ని అధిగమించడానికి, హర్మూజ్ జలసంధితో సంబంధం లేకుండా సముద్రగర్భం గుండా నేరుగా పైప్‌లైన్ నిర్మించే వ్యూహాత్మక ప్రాజెక్ట్‌ను వేగవంతం చేయాలని భారత్ భావిస్తోంది.

ఈ సంక్షోభ నివారణకు ప్రత్యామ్నాయంగా తెరపైకి వచ్చినదే MEIDP (Middle East India Deepwater Pipeline) ప్రాజెక్ట్. సుమారు రూ.40,000 కోట్ల (4.7 నుండి 4.8 బిలియన్ డాలర్లు) అంచనా వ్యయంతో రూపుదిద్దుకుంటున్న ఈ భారీ మెగా ప్రాజెక్ట్ ద్వారా అరేబియా సముద్రం గుండా ఒమన్‌ నుండి నేరుగా భారతదేశంలోని గుజరాత్‌కు కనెక్టివిటీని ఏర్పాటు చేస్తారు. దాదాపు 2,000 కిలోమీటర్ల పొడవు ఉండే ఈ సముద్రగర్భ పైప్‌లైన్ ద్వారా రోజుకు సుమారు 31 మిలియన్ స్టాండర్డ్ క్యూబిక్ మీటర్ల గ్యాస్‌ను రవాణా చేయవచ్చు. ఈ పైప్‌లైన్ ద్వారా కేవలం ఒమన్ మాత్రమే కాకుండా.. యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, ఇరాన్, తుర్కిమెనిస్తాన్, ఖతార్ వంటి ఆరు గల్ఫ్ దేశాల గ్యాస్ నిల్వలను నేరుగా భారత్‌కు అనుసంధానించవచ్చు. దీనివల్ల చాలా తక్కువ సమయంలో, తక్కువ రవాణా ఖర్చుతో భారత్‌కు చమురు, గ్యాస్ నిల్వలు చేరుకుంటాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు గ్రీన్ సిగ్నల్ లభిస్తే ఇది పూర్తి కావడానికి 5 నుండి 7 ఏళ్ల సమయం పట్టవచ్చని అంచనా.

ఈ ప్రాజెక్ట్ వినడానికి ఎంతో లాభదాయకంగా ఉన్నప్పటికీ, దీని వెనుక అంతర్జాతీయ స్థాయి సాంకేతిక సవాళ్లు (Technical Problems) దాగి ఉన్నాయి. ఈ పైప్‌లైన్ రూట్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత లోతైనదిగా రికార్డు సృష్టించనుంది. ఎందుకంటే ఈ పైప్‌లైన్‌ను సముద్ర మట్టానికి ఏకంగా 3,450 మీటర్ల లోతులో నిర్మించాల్సి ఉంటుంది. అంతటి అగాధంలో పైప్‌లైన్ వేయడం, దానిని నిర్వహించడం ఇంజనీరింగ్ పరంగా అతిపెద్ద సవాలు. అయితే, ఈ సవాలును అధిగమించడానికి సౌత్ ఆసియా గ్యాస్ ఎంటర్‌ప్రైజ్ (SAGE) సంస్థ ఇప్పటికే రూ.25 కోట్ల ఖర్చుతో 3 కిలోమీటర్ల పొడవైన టెస్టింగ్ పైప్‌లైన్‌ను విజయవంతంగా నిర్మించి పరీక్షించింది. ప్రస్తుత తరం అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీ సహాయంతో ఈ సముద్రగర్భ పైప్‌లైన్ నిర్మాణం ముమ్మాటికీ సాధ్యమేనని SAGE తన నివేదికలో స్పష్టం చేసింది.

భారతదేశంలో రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న ఇంధన అవసరాల దృష్ట్యా ఈ ప్రాజెక్ట్ అత్యంత ఆవశ్యకమైనదిగా మారింది. ప్రస్తుతం దేశంలో గ్యాస్ డిమాండ్ రోజుకు సుమారు 190 నుండి 195 mmscmd (Million Metric Standard Cubic Meters per Day) గా ఉండగా, అది 2030 నాటికి దాదాపు 290 నుండి 300 mmscmd కు పెరగొచ్చని నిపుణుల అంచనా. గత పదేళ్లుగా ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ ఎల్‌ఎన్‌జీ (Liquefied Natural Gas) దిగుమతులు కేవలం 180-200 mmscmd కే పరిమితమయ్యాయి. దేశీయ అవసరాలకు, దిగుమతులకు మధ్య ఉన్న ఈ భారీ వ్యత్యాసాన్ని భర్తీ చేయాలంటే గల్ఫ్ దేశాల నుండి నేరుగా పైప్‌లైన్ ద్వారా నిరంతర సరఫరాను పొందడమే ఏకైక మార్గంగా కనిపిస్తోంది.

ఈ మెగా ప్రాజెక్ట్‌ను పట్టాలెక్కించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ముందడుగు వేసింది. ప్రాజెక్ట్ సాధ్యాసాధ్యాలపై (Feasibility) పూర్తి స్థాయి సమగ్ర అధ్యయన నివేదికను సమర్పించాల్సిందిగా కేంద్ర పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ దేశీయ ప్రభుత్వ రంగ రక్షణ, చమురు దిగ్గజాలైన గెయిల్ (GAIL), ఇంజనీర్స్ ఇండియా, ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOC) సంస్థలను ఆదేశించింది. ఈ ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలు అందించే సాంకేతిక, ఆర్థిక నివేదికల ఆధారంగా భారత్,ఒమన్ ప్రభుత్వాల మధ్య త్వరలోనే అధికారిక ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరగనున్నాయి.

మొత్తంగా చూస్తే, ఈ రూ.40వేల కోట్ల సముద్రగర్భ పైప్‌లైన్ ప్రాజెక్ట్ గనుక వాస్తవరూపం దాల్చితే, అది అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లో భారతదేశ స్థానాన్ని సరికొత్త ఎత్తుకు తీసుకెళ్తుంది. హర్మూజ్ జలసంధి వంటి సమస్యాత్మక సముద్ర మార్గాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా, 2030 నాటి దేశీయ గ్యాస్ డిమాండ్‌ను తక్కువ ధరకే అందుకోవడానికి ఇది భారతదేశానికి ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా మారుతుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.