US Iran Peace Deal : ఇరాన్‌, అమెరికా శాంతి ఒప్పందంలో 14 ఒప్పందాలు..ఎవరికెన్ని అనుకూలమంటే?

US Iran Peace Deal : అమెరికా, ఇరాన్ దేశాల మధ్య 100 రోజులకు పైగా సాగిన తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు, సైనిక ఘర్షణల తర్వాత ఎట్టకేలకు శాంతి ఒప్పందం కుదిరింది. కాల్పుల విరమణ, ఆంక్షల సడలింపు, అణు కార్యక్రమాల నియంత్రణ వంటి కీలక అంశాలపై ఇరు దేశాల మధ్య సమ్మతి కుదిరింది. ఈ శుక్రవారం ఇరాన్‌తో చారిత్రాత్మక ఒప్పందంపై సంతకాలు చేయనున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించారు. గత 100 రోజులకు పైగా సాగుతున్న యుద్ధానికి ముగింపు పలుకుతూ సోమవారం నుంచే యుద్ధం ముగిసినట్లు ప్రకటిస్తామని టెహ్రాన్ కూడా ధృవీకరించింది. కాగా, ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి 28న ఇరాన్‌పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడులతో ఈ యుద్ధం ప్రారంభమైంది.

ఈ శాంతి ఒప్పందానికి సంబంధించిన వివరాలను పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రి షాబాజ్ షరీఫ్ ప్రపంచానికి మొదటగా వెల్లడించారు. ఆ తర్వాత డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన 'ట్రూత్ సోషల్' వేదికగా స్పందిస్తూ, "ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్‌తో డీల్ పూర్తయింది" అని ఈ వార్తను ధృవీకరించారు. ఖతార్‌కు చెందిన ఉన్నత స్థాయి దౌత్య బృందం టెహ్రాన్‌లో దాదాపు 17 గంటల పాటు సుదీర్ఘ చర్చలు జరిపి, ఈ ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. మొత్తం 14 ముఖ్యమైన షరతులతో కూడిన ఈ ఒప్పందం ఇరు దేశాలకు సమాన ప్రయోజనాలను చేకూరుస్తూ 'విన్-విన్' (win-win) పరిస్థితిని తీసుకువచ్చింది.

ఈ ఒప్పందం ద్వారా ఇరాన్‌కు అనేక ఆర్థిక, సార్వభౌమత్వ ప్రయోజనాలు చేకూరనున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్ చమురు, పెట్రోకెమికల్స్ రంగాలపై ఉన్న అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు తొలగిపోతాయి. దీంతో పాటు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిలిచిపోయిన ఆర్థిక వనరులను ఇరాన్ మళ్లీ యాక్సెస్ చేసుకోవచ్చు. గతంలో స్తంభింపజేసిన 24 బిలియన్ డాలర్ల నిధులను అమెరికా విడుదల చేయనుంది. యుద్ధం వల్ల దెబ్బతిన్న దేశ పునర్నిర్మాణం కోసం 300 బిలియన్ డాలర్ల ప్రణాళికలను రూపొందించుకోవడానికి మార్గం సుగమమైంది. లెబనాన్‌తో సహా అన్ని సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో కాల్పుల విరమణ అమలులోకి వస్తుంది. ఇరాన్ సార్వభౌమత్వాన్ని గౌరవిస్తూ, దానిపై విధించిన నావికా దిగ్బంధనాన్ని అమెరికా ఎత్తివేస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఆ ప్రాంతం నుండి అమెరికా సైనిక బలగాలను ఉపసంహరించుకోవడానికి కూడా అంగీకరించింది.

మరోవైపు, ఈ ఒప్పందం వల్ల అమెరికా తన వ్యూహాత్మక భద్రతా లక్ష్యాలను సాధించగలిగింది. ఇరాన్ ఎలాంటి అణ్వాయుధాలను తయారు చేయకుండా అడ్డుకోవడంలో అమెరికా విజయం సాధించింది. దీని కోసం అంతర్జాతీయ నిఘా వ్యవస్థను, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) ఆమోదాన్ని ఈ ఒప్పందంలో భాగం చేశారు. రాబోయే 60 రోజుల పాటు జరగబోయే చర్చల ప్రక్రియలో అణు ఒప్పందాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి.

ఇరు దేశాల ఉమ్మడి ప్రయోజనాల విషయానికొస్తే, ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన 'హోర్ముజ్ జలసంధిని' (Strait of Hormuz) తిరిగి తెరవడానికి రెండు దేశాలు అంగీకరించాయి. రాబోయే 60 రోజుల పాటు శాంతి చర్చలు కొనసాగుతున్నంత కాలం, ఇరు పక్షాలు ఒకరిపై ఒకరు కొత్త ఆంక్షలు విధించుకోకూడదని, సైనిక విస్తరణను చేపట్టకూడదని నిర్ణయించుకున్నాయి. ఈ 14 షరతుల అమలుతో పశ్చిమ ఆసియాలో శాంతి నెలకొనడమే కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా భారీ ఉపశమనం లభించనుంది.